The greatest WordPress.com site in all the land!

Posts tagged ‘నా యాది.. నా సోది ..’

క్లాసు బయటి కార్యక్రమాల్లో నేను

.
నేను చదివింది ప్రభుత్వ బడిలోనే  అయినా క్లాసు బయటి కార్యక్రమాలు చాలా ఉండేవి

నన్ను తరగతి గది కంటే బయటి ప్రపంచమే ఆకర్షించేది. అందుకే బయటి విషయాలపై ఎక్కువ శ్రద్ధ చూపేదాన్ని.  నేను ఏడవ తరగతిలో చేరాక మాకు కొత్తగా ప్రసాద్ అని హిందీ సార్ వచ్చారు.  ఆయన చెప్పే హిందీ పాఠం అంటే నాకెంతో ఇష్టం.  అప్పుడు నాకు హిందీ బాగా వచ్చేది. మంచి మార్కులు తెచ్చుకునే దాన్ని.  ఆ స్కూల్ వదిలాక నాకు వచ్చిన హిందీ కుడా పోయిందనుకోండి.  చెప్పే వారిని బట్టే పిల్లలకు ఆ సబ్జెక్టు అంటే ఆసక్తి ఏర్పడుతుందేమో !  మా హిందీ సారు పాఠం మాత్రమే కాదు మాకు పాటలూ, డాన్సులు కూడా నేర్పేవారు.  అన్నింటిలో ముందు ఉండాలని చెప్పేవారు .  మాతో పాడవోయి భారతీయుడా, ఆడి  పాడవోయి విజయ గీతికా అంటూ పాట  నేర్పి డాన్సు చేయించారు. అదే మొదటిసారి పాట పాడడం, డాన్స్ చేయడం.   మా క్లాసులో ఉన్నదే ఐదుగురం అమ్మాయిలం. వాళ్ళలో నేను తప్ప మిగతా నలుగురు  అమ్మాయిలు విజయ, రాజ్యలక్ష్మి, జయలక్ష్మి, అంజలి  7వ తరగతిలోనే లంగా ఓణీలు వేసుకునేవారు.  నేనేమో గౌన్లు , హాఫ్ లంగాలు వేసుకునే దాన్ని.  వాళ్ళు డాన్సు చేయడానికి అసలు ముందుకి వచ్చేవారు కాదు.  అన్నిటికీ సిగ్గు పడుతూ ఉండేవారు.  మా హిందీ సారూ చాలా ప్రయత్నించారు వాళ్ళను అన్నిట్లో పాల్గొనేలా చేయాలని.  ప్చ్ లాభం లేదు.  ఎనిమదవ తరగతిలో అసలు అమ్మాయిలే లేరు.  నేను ఆరవతరగతి, ఐదవ తరగతి వాళ్ళతో కలసి డాన్సు చేశా.  మొత్తం ఎనిమిది మందిమి  కల్సి చేసిన గ్రూప్ డాన్సు అది.

కొన్ని రోజులయ్యేసరికి మా సాంఘీక శాస్త్రం చెప్పే సుగుణాకర్ రావు సారూ బదిలీపై వెళ్లి పోయారు. ఆ స్థానంలో స్వామి సర్ వచ్చారు.  ఆయన అంటే కుడా నాకు ఇష్టం.  ఆ సార్ వచ్చాక మా బడి లో నెలకొకసారి డిబేట్ పెట్టేవారు.  కత్తి గొప్పదా ? కలం గొప్పదా , స్త్రీ కి విద్య అవసరమా ? అనవసరమా అంటూ రకరకాల అంశాలపై డిబేట్ ఉండేది.  ఒకరోజు ముందుగానే మాకు టాపిక్ చెప్పేవారు. డిబేట్ ఉన్నప్పుడల్లా మా అమ్మతో మా బడిలో చెప్పిన  అంశంపై చర్చ చేసేదాన్ని.  అమ్మ మాకు తెలియని ఎన్నో విషయాలు చెప్పేది.  అమ్మ పనిలో ఉంటే మీ నాన్న దగ్గరకు వెళ్లి చెప్పించుకో అనేది.  అప్పట్లో నాన్న అంటే నాకు చచ్చేంత భయం ఎందుకో .. తలచుకుంటే నవ్వు వస్తుంది.  మా తమ్ముడు రవి , పెద్ద చెల్లి శైలు పాల్గొనేవారు కాదు.  కానీ, చిన్న చెల్లి కామేశ్వరి తనూ పాల్గొనాలని ఉబలాటపడేది. ఉత్సాహపడేది.  తను మూడవ తరగతిలో ఉన్నప్పుడు ఒక ఉపన్యాసపోటిలో పాల్గొంది.  చెప్పాలనుకున్న విషయం చక్కగా జంకు కొంకు లేకుండా చెప్పింది.  చిన్న పిల్ల ఎంత బాగా చెప్పింది అని అంతా అనుకొంటున్న సమయంలో నేను చెప్పింది ఇంతవరకూ విన్నందుకు ధన్యవాదాలు. ఏమన్నా తప్పులుంటే మరణించగలరు అని చెప్పి మైకు వదిలింది.  అంతే , అంతా ఫక్కు మన్నారు .  ఎందుకో అర్ధంగాక తెల్లమొహం వేయడం దాని వంతయింది.

మాకు క్రాఫ్ట్ పీరియడ్ ఉండేది.  అప్పుడు కుట్లు , అల్లికలు నేర్పేవారు.  ఆ క్లాసుకి ఆడపిల్లలంతా చాలా ఆసక్తి చూపేవారు.

మా బడి ఆవరణలో కూరగాయ మొక్కలు పెంచే వాళ్ళం. కూరగాయలు మాత్రం మా హెడ్ మాస్టర్ ఇంటికి చేరేవి.సాయంత్రం కాగానే బడిలో రోజూ వ్యాయామం చేయించేవారు.  ఆటలు ఆడించేవారు. అలా ఆట పాటలతో  సరదాగా  ఎనిమిదో తరగతి అయిపొయింది.  ఇప్పటి పిల్లలకేది సరదాగా ఆడి  పాడే సమయం?

వి. శాంతి ప్రబోధ

లక్షేట్టిపేటలో నా చదువు

నేను ఆరవ తరగతికి వచ్చేసరికి మా అంజయ్య పంతులు బడి మాయమైంది ఎందుకో మరి! ఆ విషయం గుర్తు లేదు.  మా నాన్న మా చదువు కోసం మా మకాం లక్షెట్టిపేట బోరుమీదకు  మార్చారు. బుద్దిపల్లిలో మా నాయనమ్మ, తాత, మా శేషక్క (చిన్న మేనత్త ) ఉండేవారు.

అప్పుడు  మేం యార్లగడ్డ నాగేశ్వరరావు గారి ఇంట్లో అద్దెకి ఉన్నాం .  మా ఇంటి పక్కనే మా బడి. మా కాన్వెంట్ అసలు పేరేమిటో తెలియదు కానీ రాయలు గారి కాన్వెంట్ అనే వారు.  రాయలు మాస్టారు, ఆయన భార్య, మరి కొంతమంది టీచర్లు ఉండేవారు.  మేం చేరేటప్పటికే ఆ  బడిలో మా మూడో పెద్దమ్మ కొడుకు  కుమార్ అన్న, మామయ్య పిల్లలు ఇంకా కొందరు బంధువుల పిల్లలు చదువుతున్నారు. ఆ కాన్వెంట్ కి  చదువుతో పాటు మంచి నడవడిక నేర్పుతున్నారని పేరొచ్చింది.  అందుకే మమ్మల్నీ ఆ బడిలో చేర్చి ఉంటారు మా వాళ్ళు.

అప్పటివరకూ బడి అంటే చిన్న పాకలో అన్ని క్లాసులు కలసి కూర్చోవడం మాత్రమే తెలుసు.  ప్రతి క్లాస్ వేరువేరు గదుల్లో ఉండడం మొదట్లో నాకు చాల వింతగా ఉండేది.  రాయల సారూ వాళ్ళ బెంగుళూరు పెంకుటిల్లు, దాని ముందు వెనక వరండాలు, ఎదురుగా పెద్ద పాకలు అన్నీ క్లాసు రూములే.

మా రాయల సారూ, ఆయన భార్య మా కర్ధం కాని భాషలో అప్పుడప్పుడూ మాట్లాడుకోవడం మాకు వింతగా తోచేది.  వారి మాటల్లో కొన్ని పదాలు మినహా మిగతావి అర్ధమయ్యేవి కాదు.  వాళ్ళు కన్నడంలోనూ, ఇంగ్లిష్ లోనూ మాట్లాడుకుంటారని పెద్దల మాటల్లో తెలిసింది.

ఆ కాన్వెంట్ కి నేనూ , నా తమ్ముడు రవి వెళ్ళేవాళ్ళం.  చెల్లెళ్ళు ఇద్దరికీ అమ్మ ఇంట్లోనే చెప్పేది.
ఏమైందో మరి మూడు నాలుగునెలలు ఆ బడిలో చదివామో లేదో  మా బడి మూతబడింది.  మా రాయల సారూ వాళ్ళు బళ్ళారి వెళ్లి పోయారు.  అప్పుడు మాకు చాలా బాధ వేసింది.  మగ పిల్లలు కొందరు హమ్మయ్య పిడావదిలాడు అనుకున్నారు.  ఎందుకంటే వాళ్ళు చేసే అల్లరిని భరించేవారు కాదు.  పచ్చి బరిగేతో వాతలు, బస్కీలు, రకరకాల పనిష్మెంట్లు ఉండేవి.  సాధారణంగా ఆడపిల్లలు దెబ్బలు తినేవారు కాదు.

మా కాన్వెంట్ మూత పడడంతో నన్ను మిషన్ కాంపౌండ్ లో ఉన్న C.S.I. బడిలో చేర్చారు.  అది మా ఇంటికి దాదాపు రెండు కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉండేది. ఆ కాంపౌండ్ నిండా రకరకాల వృక్షాలు.  మా క్లాసు రూం లు ఒక పద్దతిలో వరుసగా.  ఆ కొత్త స్కూల్ పక్కనే చర్చి ఉండేది.  అది క్రిస్టియన్ మిషినరీ స్కూల్.   ఆ స్కూల్ లో చేరాకే తెలిసింది మతాల గురించి.  అక్కడే మొదటిసారి చర్చి చూసింది.  ఆ చర్చి నాకళ్ళకి అద్బుతంగా కనిపించేది.  దాని తలుపులు చాలా పెద్దవి.  పెద్దగంట.   అక్కడ కొట్టే గంటా ఊరంతా వినపడేది.   రాత్రి పుట వేసే విద్యుత్ దీపాల కాంతి ఎంతో దూరం పరుచుకునేది . మేం  రోజూ చర్చిలో ప్రేయర్  చేయాలి. అది రాయల కాన్వెంట్లో లాగ భారతేదేశం నా మాతృభూమి అని కాకుండా ఏసు ప్రభుకి ప్రేయర్ చేయాలి.  మాకు చర్చిలో సువార్త పుస్తకాలు ఇచ్చేవారు.  అప్పుడప్పుడూ వాటిని చదివే దాన్ని. ఆ స్కూల్ కి వెళ్ళాక సువార్త అని ఒకమ్మాయి ఫ్రెండ్ అయింది.  వాళ్ళు మా స్కూల్ ఉన్న మిషన్ కాంపౌండ్ లోనే ఉండేవారు.  ఇంతకు ముందు రాయలు సారూ వాళ్ళ కాన్వెంట్ లో నాతో పాటు చదివిన అలూరి  లక్ష్మి, సుమతి, మా సరోజ వదిన ఇంకా చాలా మంది C.S.I. బడిలోనే చేరాం.

నేనూ , ఆలూరి లక్ష్మి, సుమతి, ఇంకా కొందరం కలిసి ఇప్పుడు సత్యనారాయణ గుట్ట అనిపిలిచే గుట్టల్ల దగ్గరకు వెళ్ళే వాళ్ళం. ఆ రాళ్ళ పైకి ఎగబాకేవాళ్ళం. భయమంటూ ఉండేది కాదు.  అక్కడ రాముడు సీత నడిచే వారనీ, వాళ్ళ పాదముద్రలున్నాయని, సీతమ్మ వారు వామన గుంటలు ఆడేవారని ఎవరికీ తోచిన విధంగా వాళ్ళం  కథలు కథలుగా  చెప్పుకునేవాళ్ళం.  చీకటి పడే సమయానికి ఇంటికి చేరే వాళ్ళం. అప్పటిదాకా తిరిగొచ్చామని ఇంట్లోనూ ఇబ్బంది కలుగలేదు .   ఇప్పటికీ ఆ దారిలో వెళ్ళినప్పుడల్లా చిన్ననాటి మధుర స్మృతులు మదిలో మెదులుతూనే ఉంటాయి

అలా ఆరవ తరగతి ఆడుతూ పాడుతూ అయిపొయింది.  మా మకాం మారిపోయింది. మేం మళ్లీ మా ఊరికి చేరాం.  బడి మొదలు పెట్టగానే 7 వ తరగతికి  దొనబండ జిల్లా పరిషత్ హై స్కూల్ లో చేరా.

వి. శాంతి ప్రబోధ

నా చదువు ఎలా మొదలయిందంటే …

నా మొదటి గురువు మా అమ్మ కల్పన.  మా చదువు మొదలైంది నాలుగు గోడల మధ్య కాదు.  మా ఇంట్లోనే. అమ్మ ఒడిలోనే .. అమ్మ తన పని అయ్యాక కుర్చోబెట్టేది.
నన్నూ తమ్ముడిని. అమ్మ వెనక, నాయనమ్మ వెనక తిరుగుతూ మూడవ తరగతి పూర్తి చేసేశాను. మాతో పాటు మా పక్క ఇంటి చిన్నమ్మ(అప్పటికి తన పేరు రత్నకుమారి.
తర్వాత తన పేరు 6 వ తరగతిలో మార్చుకుంది విద్యదరి గా. వాళ్ళింట్లో వాళ్ళంతా చిన్నమ్మ అనే వారు. మేమూ అలాగే పిలిచేవాళ్ళం.) ని కూడా కూర్చో బెట్టేది. తనదీ
నా వయస్సే. మా ఊర్లో బడి ఉంటె మమ్మల్ని అక్కడికి పంపే వారేమో! కానీ, బడే లేదు కదా.. నాకయితే బడి అనేది ఉంటుందనే తెలియదు అప్పటి వరకూ. నేను నాలుగవ
తరగతికి వచ్చేసరికి మా ఉళ్లోకి సత్యనారాయణ రెడ్డి గారి కుటుంబం, వాళ్ళ అల్లుడు లక్ష్మా రెడ్డి గారి కుటుంబం వచ్చి చేరాయి. పిల్లలం పెరిగాం. అందుకే నాన్నావాళ్ళు అందరూ కలసి ఒంటి నిట్టాడు పాక వేశారు. అదే మా బడి. దానికి గడ్డితో వేసిన పై కప్పు తప్ప గోడలు ఉండేవి కావు.

మా కోసం ఒక బడి పంతుల్ని ఏర్పాటు చేశారు. ఆయన పేరు అంజయ్య పంతులు. మా పక్క ఉరు గొల్లపల్లి నుండి వచ్చేవారు. ఆ వూరు మాకు రెండు మైళ్ళ దూరం లోపే ఉండేది .
మా ఇంటికి కనిపిస్తూనే వుండేది. మధ్యలో అన్నీ వారి పొలాలు. వాటి మధ్య లోంచి ప్రవహించే వాగూ .. అయన అలా.. పొలం గట్లమ్మట రావడం మేము గమనిస్తూనే
ఉండేవాళ్ళం. అప్పటివరకూ ఎంత అల్లరి చేసినా మా అంజయ్య పంతులు దగ్గరలోకి వచ్చారంటే అంతా గప్ చుప్ గా ఉండేవాళ్ళం.

మా బడి కోసం మా వడ్ల శంకరయ్య ఒక చెక్క బోర్డు తాయారు చేసి ఇచ్చాడు . గుడిసె మధ్యలో ఉన్న గుంజకి ఆనించి పెట్టాడు మా పంతులు. మా సారు వచ్చేసరికి నల్లాలం
ఆకు, బొగ్గు వేసి బాగా దంచి బోర్డుకు పూసేవాళ్ళం. అది చక్కగా నల్లగా నిగనిగలాడుతూ ఉండేది.

నేనూ, నా తమ్ముడు రవి, చిన్నమ్మ, అరుణ, ఉపేందర్ , మన్మధ, విష్ణు, ప్రభాకర్, జగన్ చదువుకునేవాళ్ళం ఆ బడిలో . కొన్నాళ్ళ తర్వాత నా చెల్లెళ్ళు శైలజ, చంటి
(కామేశ్వరి), రజిత, రజని, శశికళ , సునంద అక్క చేరారు .

మా అంజయ్య పంతులు పచ్చటి పసుపు రంగులో మెరిసిపోతూ ఉండే ఆయన మోహంలో గుంతలు, మచ్చలు .. ధోవతి , చొక్కా , భజం పై ఎర్రటి రుమాలు లాంటి కండువా .. కిర్రు
చెప్పులు, నుదుట నిలువుగా నామాలూ.. ఒక చేతిలో చత్రి, మరో చేతిలో గుడ్డ చేతి సంచిలతో వచ్చేవారు. ఆ.. అంతే కాదు ఆయన చేతిలో ఎప్పుడూ చింతబరిగే మా
వీపులపై నాట్యం చేయడానికి సిద్ధంగా.. దాన్ని చూస్తే మాకు హడల్. చెప్పిన పాఠం అప్ప చెప్పక పోయినా , అడిగిన ప్రశ్నలకు జవాబు చెప్పక పోయినా గోడ కుర్చీలూ..,
బస్కీలు తప్పేవికాదు. చెప్పిన మాట వినక పోయినా, తుంటరి పనులు చేసినా చింత బరిగె వీపులపై నాట్యం ఆడేది. నాలుగైదు రోజులు గడచినా ఆ వాతలు, నెప్పులు ..
అయ్యబాబోయ్ .. మా అంజయ్య పంతులు ..

మా తమ్ముడు రవికి బడికి వెళ్ళడం ఇష్టం లేక పోయినా , పాఠం రాక పోయినా కడుపునొప్పి వచ్చేసేది. కడుపు నొప్పి అని ఒకటి రెండు సార్లు ఇంట్లోనే ఉంటె ఏమనలేదు మా పంతులు. ఆ తర్వాత నుండి బరిగా పట్టుకొని ఇంటికోచ్చెసేవారాయన. మా వాడు మాత్రం తక్కువ తిన్నాడా ఇంటి చుట్టూ పరుగులు పెట్టి ఆయనను నానా తిప్పలు పెట్టేవాడు . చివరికి గెలుపు మా అంజయ్య పంతులుదే. రవికేమో చింత బరిగె  బహుమతులూ.. అలా నాలుగు, ఐదు తరగతులు చదివాను.  మా బడికి ఆదివారం సెలవు ఉండేదే కాదు. అలా ఉంటుందనీ మాకు తెలియదు నేను ఆరవ తరగతిలో చేరేవరకూ.

మా దొడ్డిలో కాసిన కూరగాయలు, పళ్ళు, గేద పాలు ఇచ్చేవారు అమ్మ వాళ్ళు .  మిగతా పిల్లల ఇంటినుండి కుడా ఏవో ఒకటి మా పంతులు ఇంటికి చేరేవి. పంట వచ్చినప్పుడు
ఎడ్ల బండిపై వడ్ల బస్తాలు వేసి పంపేవారు నాన్న.

దసరా పండుగ సమయంలో మాతో విచిత్ర వేషధారణ చేయించేవాడు మా పంతులు.  ఇంటింటికి  ‘ అయ్యవారికి అయిదు వరహాలు, పిల్లవాళ్ళకు పప్పు బెల్లాలు ‘ అంటూ తిరిగే
వాళ్ళం. పెద్దలు ఇచ్చిన పప్పు బెల్లాలు ఆనందంతో స్వీకరించే వాళ్ళం.

మధురమైన ఆ రోజులూ, జ్ఞాపకాలూ, అనుభూతులూ నెమరువేసుకోవడం తప్ప తిరిగిరావు కదా

మా ఊరికి కరెంటు .. గొట్టపు బావి వచ్చిన వేళ ..

 బుద్దిపల్లి ఊరికి దాదాపు కిలోమీటరు దూరంలో ఉండేవి మా ఇళ్ళు.  ఊరికి మా ఇళ్ళకు మధ్యలో నేతకాని, మన్నె ( అది ఒక షెడ్యుల్డ్  తెగ) వాళ్ళ ఇళ్ళు ఉండేవి.  మా ఇళ్ళను అంతా ఆంధ్రగడ్డ అని పిలిచేవారు.  అదేం విడ్డూరమో ! కానీ ,  కోస్తా ప్రాంతం నుండి వచ్చింది రెండే కుటుంబాలు.  ఒకటి మాది అయితే రెండవది మా ఇంటికి దక్షిణం వయిపు ఉన్న  నిమ్మగడ్డ రాఘవయ్య గారిది.  ఆ తర్వాత నల్లగొండ జిల్లా సూర్యాపేట వైపు నుండి వచ్చిన సోమిరెడ్డి గారి డాబా ఇల్లు, దానికి కొద్దిగా ఆవలగా ఆదిలాబాద్ నుండి వచ్చిన ముప్పిడి నారాయణరెడ్డి గారి ఇల్లు ఉండేవి .  మా ఇంటికి ఎదురుగా  భీమిరెడ్డి సత్యనారాయణ రెడ్డి గారి ఇల్లు, ఆ ఇంటికి దక్షిణాన ఆయన అల్లుడు లక్ష్మా రెడ్డి పంతులు గారి పెంకుటిల్లు, వాళ్ళింటికి తూర్పున లక్ష్మారెడ్డి తాతయ్య వాళ్ళ పెంకుటిల్లు ఉండేవి .   ఆ ఇంటికి ఉత్త్తరంలో వడ్ల శంకరయ్య  ఉండేవాడు .  ఆ ఇల్లు దాటితే రోడ్డు.  రోడ్డుకి అవతలి వైపు కొంత కాలానికి ప్రతాప రెడ్డి గారు, రాజి రెడ్డి గారు వచ్చి చేరారు .   అయినా, మా ఇళ్ళని ఆంధ్ర గడ్డ అనే పిలిచే వారు .

వడ్ణ శంకరయ్యకి, సత్యనారాయణ రెడ్డి గారి ఇళ్ళ మధ్య కొద్దిగా ఖాళీ స్థలం ఉండేది .   ఆ స్థలంలోనే  విద్యుత్ ట్రాన్స్ ఫారం వెశారు.  మా ఆంధ్రగడ్డ ప్రజలంతా కలసి వేయించుకున్న ట్రాన్స్ ఫార్మర్ అది. దానికి ఒక బల్బు పెట్టారు.  అది చూసి   ఊల్లో  అందరికీ  పండగే .  ఎందుకంటే అప్పటి వరకూ మాకు కరెంట్ లేదు. చాలామందికి ఆ వెలుతురు తెలియదు .
కరెంటు లైన్ వేసేప్పుడు అంటే స్తంభాలు నిర్దేశించిన ప్రదేశంలో నిలబెట్టేటప్పుడు చాలా మంది తాళ్ళతో పోల్స్ పైకి లేపేవారు . అప్పుడు వాళ్ళు వింత శబ్దాలు చేసేవారు . కరెంటు లైన్ వేయడం, ట్రాన్స్ ఫార్మర్ బిగించడం .. చాలా అద్భుతంగా అనిపించేది.  ఆ తీగల నుండి వెలుతురు రావడం గమ్మత్తుగా  ..  ఆ ట్రాన్స్ఫార్మర్ , వైర్లు ముట్టుకుంటే షాక్ కొట్టి చచ్చిపోతారని విన్నప్పుడు చాల భయం వేసినా .. రాత్రిపూట వెలుతురు పరిచే విద్యుత్ దీపాలని చూస్తే అద్భుతమే కదా మరి!  మా ఉళ్ళో కరెంట్ పనులు నడచినన్నాళ్ళు బడి నుండి ఇంటికి రాగానే  మా చిన్న చెల్లి చంటిని చంకనేసుకుని, పెద్ద చెల్లి శైలూ ని చేత పట్టుకొని వెళ్లిపోయేదాన్ని  వాళ్ళు చేసే పనులు చూడడానికి.  నే వెళ్ళేటప్పటికే,  నా తమ్ముడు రవి, వాడి దోస్త్ విష్ణు, మన్మద్, ప్రభాకర్, ఉపేందర్  జమ అయ్యేవారు.  మేం వాళ్ళ పనుల్ని కళ్ళప్పగించి చేసే వాళ్ళం.  మాకు వాళ్ళు చేసే ప్రతి పనీ చాలా గొప్పగా అనిపించేది.  వాళ్ళని, వాళ్ళు చేసే పనిని మా గ్రామస్తులంతా చాలా గౌరవంగా చూసేవారు . మా పిల్లలకైతే మా నోళ్ళలో ఎప్పుడూ కరెంటుకు సంబందించిన మాటలే, చర్చలే, వాదులాటలే .
ఆ పని వాళ్ళు మా ఇళ్ళ దగ్గరలోనే గుడారాలు  వేసుకొని ఉండేవాళ్ళు.   ఆ చిన్ని చిన్ని గుడారాల్లో వాళ్ళు ఎలా ఉంటారో నని మాకు చాలాఆశ్చర్యం .  ఆ గుడారాల ముందే మూడు రాళ్ళు పెట్టి వంటలు చేసుకు తినేవారు .  వాళ్ళలో ఒకరిద్దరు మిగిలిన అల్యూమినియం తీగలతో పూల కుండీ లా, అగరొత్తులు వెలిగించే స్టాండ్ గా రకరకాలు తాయారు చేసి మాకు ఇచ్చే వారు.   కరెంటు స్థంభాలకు పైన బిగించే పింగాణి వస్తువుల్ని తేడా వస్తే వాళ్ళు వాడేవారు కాదు.మేం వాటిని పోటిపడి జమ చేసేవాళ్ళం . వాటి కోసం పోట్లాడుకునే వాళ్ళం.  ఒక్కోసారి కొట్టుకొనే వాళ్ళం .   అమ్మ వద్దన్నా వినేవాళ్ళం కాదు.
మా పొలం వాగు వొడ్డున ఉండేది .   పారే వాగునీ ళ్ళకు ఒక మలుపు దగ్గర అడ్డంగా  తూటికాడ, వావిలి పొరక మట్టి వేసి కట్ట కట్టి నీళ్ళు నిలువ చేసేవారు . (చెక్ డ్యాం ల గురించి ఎప్పుడు విన్నా మాట్లాడినా నాకు మొదట గుర్తుకొచ్చేది మా వాగుకు వేసిన కట్టే) ఆ నీటిని పొలంలోకి మల్లించే వారు.   కొంత కాలానికి వర్షాలు లేక కరువు వచ్చింది .    కాలువల ద్వారా వచ్చే నీళ్లు పంట పొలాలకు సరిపోయేవి కాదు.  వాగు వొడ్డునే చెరువు లాంటి బావి తవ్వించారు నాన్న.వాగు నీళ్ళు బావిలోకి వచ్చే ఏర్పాటు చేశారు నాన్న.  మోటతో  నీళ్ళు పైకి తీసి పొలానికి పంపేవారు .   మా ఊరికి కరెంట్ వచ్చాక పొలం వరకూ లైన్ వెశారు.   అదే సమయంలో మా బావిలో మూడో, నాలుగో గొట్టపు బావులు డ్రిల్ చేయించారు మా నాన్న.  రంగారావు గంగను పొంగించాడు అని అంతా పొగిడేవారు.  ఆ తర్వాత అరుణ వాళ్ళ పొలంలోని బావిలోనూ బోర్ వేశారు.  అవి వేసినప్పుడూ  అంతే మా పిల్ల ముఠా నే కాదు, మా ఊరే  కాదు చుట్టుపక్కల గ్రామాల ప్రజలు తండోపతండాలుగా వచ్చి వింతగా  నోరెళ్ళబెట్టి, కళ్ళప్పగించి ఆశ్చర్యంతో , అబ్బురంగా చూసేవారు .  చెప్పుకొనే వారు.  మా బుద్దిపల్లి చుట్టుపక్కల ఎవరూ గొట్టపు బావులు వేయక పోవడం, వాటి గురించి విని ఉండక పోవడంతో ఆడ, మగ తేడా లేకుండా వచ్చెసెవారు చూడడానికి. మరి మా నాన్నా మజాకా అని మేం కాలరెగరేసే వాళ్ళం .  ఆ రోజులే వేరు
వి. శాంతి ప్రబోధ

మా బడి బాటలో …

మేం ఉండేది బుద్దిపల్లిలో . మా బడి దోనబండలో. మా బడికి ఇంటికి మధ్య దూరం రెండు మైళ్ళు. మధ్యలో వాగులూ, వంకలూ .. బళ్ళ బాటలో వెళ్తే ఇంకా అరా మైలు దూరం ఎక్కువే. అందుకే కాలి బాటే మా బాట. వరి చేల గట్లు, మొక్కజొన్న, జొన్న, కంది, పెసర చేలల్లోంచి మా ప్రయాణం.

మా ఊరి వరి పొలాలు దాటగానే వొర్రె (వాగు). ఆ వొర్రె వానాకాలం వచ్చిందంటే నిండుగా పారేది. వర్షం వచ్చిందంటే ఉరకలు వేసుకొంటూ వచ్చే నీటితో వాగు పొంగేది. ఒక్కో సారి అర మైలు దూరం లోని చెరువు నీళ్ళు ఎదురు తన్నేవి.

మేం బడికి వెళ్ళేప్పుడు నీరు vaaguకాస్త ఎక్కువైతే నాన్న వచ్చి మమ్మల్ని జాగ్రత్తగా చేయి పట్టుకొని దాటించేవారు. ప్రొద్దున్న మాములుగా వుంటే మేం బడికి వెళ్ళిపోయేవాళ్ళం కదా! సాయంత్రానికి మా వోర్రే పొంగితే నాన్న మా కోసం ఎదురు చూస్తూ ఉండేవారు. మేం ఆ నీటి ఉదృతిని తట్టుకోలేమని అనుకుంటే మమ్మల్ని భుజం మీద కూర్చో పెట్టుకొని వోర్రే దాటించేవారు. అరుణ, విద్యాదరి ( మేం తనని చిన్నమ్మ అని పిలిచే వాళ్ళం) వర్షం వస్తే బడి డుమ్మా కొట్టేసేవారు. మేం మాత్రం తప్పని సరిగా బడికి వెళ్ళే వాళ్ళం. అందుకు కారణం మా అమ్మానాన్నలే.

అలా వోర్రే దాటి ముందుకు పోతే మొక్కజొన్న, జొన్న, కంది, పెసర పంట చేలల్లోంచి సాగేది మా నడక. వెళ్తూ వెళ్తూ చడీ చప్పుడు లేకుండా పెసరకాయలో, కంది కాయలో పచ్చి మొక్క జొన్న కంకులో ఏవి ఉంటే అవి మా బాగుల్లోకి చేరి పోయేవి . మంచె మీద కావాలి ఉన్న వాళ్ళు కేకలేస్తే .. అదిలించబొతే .. చ మేం తెంపుతమా రంగారావు గారి పిల్లలం .. అని ఎదురు ప్రశ్న వేసో .. మేం కోయలేదని వినయంగా చెప్పో బయట పడే వాళ్ళం. అవేవి లేకపోతే ఆ చేలల్లో పడి మొలిచి కాసే బుడమ దోసకాయలు కోసుకొనే వాళ్ళం. అవి తయారయితే పుల పుల్లగా తినడానికి బాగానే ఉండేవి. లేదంటే కటిక చేదుగా ఉండేవి . ఎవరికీ వాళ్ళం పరుగెత్తి కోసుకునే వాళ్ళం . వాటిని కడగకుండానే నవిలేసేవాల్లం. ఒక్కో సారి వాటికోసం పోట్లాటలు .. తలుచుకుంటే తమాషాగా ఉంటుంది.

ఆ పొలాలు దాటితే దొనబండ చెరువు. మావూరికి ఓ మూల నుండి దొనబండ వరకూ పరుచుకున్న చెరువు. ఆ చెరువు మత్తడి నుండి జాలువారే నీళ్ళు .. వాగులా పారుతూ .. ఆ నీళ్ళలో కాళ్ళు తడుపుకుంటూ .. అ చల్లటి నీటి స్పర్శ తగలగానే కాళ్ళలో కొత్త శక్తి . .. హుశారు.. మేం వేసుకున్న బాటా స్లిప్పర్ర్లులు మా వెనక వేసే డిజైన్లు చూసి నవ్వుకుంటూ ముందుకు సాగితే తాటి చెట్లు. వాటి కింద కూర్చొని గౌండ్లాయన కల్లు ముంత ఎత్తి ఆకుతో చేసిన దొప్పలో కల్లు పోస్తావుంటే ఆ దోప్పని నోటిదగ్గర పెట్టుకొని తాగే వాళ్ళనీ .. ఆకాశం నందుకోవాలని పోటిపడి పెరిగిపోయే ఆ తాటి చెట్ల పైకి నడుముకి, కాళ్ళకి మోకుల్లాంటివి చుట్టుకుని, కళ్ళు లోట్టెలు , కత్తులతో ఎగబాకే గౌండ్ల వాళ్ళనీ ఆగి మరీ చూసేవాళ్ళం. అంత పైకి నిచ్చెన లేకుండా, భయ పడకుండా ఎలా ఎక్కుతారో నని ఆచ్చర్యపొయెవాల్లం. తాటి చెట్టు గీయడం , చెట్టు కున్న కల్లు లొట్టి తీసి నడుముకి ఎంతో జాగ్రత్తగా కట్టుకొని మరో కుండ చెట్టుకి కట్టడం .. అబ్బురంగా .. అద్భుతంగా .. రోజూ చూసే దృశ్యాలే, అయినా అలా కళ్ళప్పగించి చూసే వాళ్ళం. అలా కల్లు వాసనల్ని పీల్చుకుంటూ ముందుకి సాగితే .. దొనబండ హరిజనవాడ . అటు నుండి చెరువు దిశగా పారే సెలయేరు. ఏకాలంలో నైనా మోకాళ్ళ లోతు నీళ్ళు. దాదాపు ఫర్లాంగు దూరం ఆ నీళ్ళలో నడక. చిన్న చిన్న చేప పిల్లలు మా కాళ్ళను ముద్దిడుతూ .. మమ్మల్ని చూసి భయపడుతూ .. సాగిపోతూ . బంధనాలు వీడిన గేదెలు, దున్నలు, దూడలు ఆ నీటిలో జలకాలాడుతూ.. వాటిపై నీళ్ళు జల్లుతూ, ఆ నీటిలో పడుకొని ఆ హాయిని అనుభవిస్తూ సేదతిరుతున్న వాటిని లేపుతూ మా వయసులోనే ఉండే వాటి కాపర్లు. మమ్మల్ని గొప్పగా చూసే వారి చూపులూ . ఆ నీళ్ళలోనే పేడ వేసే తుంటరి దూడలూ.

హరిజనవాడ దగ్గరకు రాగానే మాకో తెలియకుండానే మా ముక్కు దగ్గరకు చేరేవి మాచేతులు అడ్డుపెడుతూ. ఎప్పుడూ అదో రకమైన వాసన. వానాకాలం లోనైతే మరింతగా. మొదట్లో అర్ధమయ్యేది కాదు. ఆ వాసనలో వాళ్ళు ఎలా ఉంటారో అన్న సందేహం. తర్వాత నాన్న చెప్పారు. అక్కడ ఉన్న వాళ్ళు చెప్పులు తయారు చేయడం కోసం చనిపోయిన గేదనో, దున్ననో, ఆవుదో చర్మం వొలిచి లందలో (నిల్ల తొట్టిలో) నానపెడతారని, ఆ తర్వాత తోలుని శుభ్రం చేసి చెప్పులు తాయారు చేస్తారని. మా దొడ్లో గెదొ.. దూడో చనిపోతే నాన్న ఊరి పెద్ద మాదిగకు కబురుపెట్టేవారు. అతను దాన్ని తీసుకెళ్ళే వాడు. ఆ తర్వాత వరం పది రోజుల్లో ఒక చెప్పుల జత తెచ్చి ఇచ్చేవాడు. అది నాకింకా గుర్తే . ఆ చెప్పులు కాళ్ళకి కరవకుండా వేసుకోవడానికి ముందు ఆముదం రాసేవారు . కిర్రు కిర్రు అనేవి నడుస్తుంటే.

అలా హరిజనవాడ దాటుకొని అర మైలు వెళ్తే వస్తుంది మా బడి. మా బడిలో అప్పుడు ఎనిమిదవ తరగతి వరకు ఉండేది. ఆడుతూ పాడుతూ వెళ్ళే మేం బడికి ఎప్పుడూ ఆలస్యమే. మేం వెల్లేప్పటికే మొదటి పిరియడ్ దాదాపు సగం పైనే అయిపోయేది. ఆలస్యమైందని మా సారు నన్ను క్లాసు బయటే నిలబెట్టేవారు. అందరూ లోపల కూర్చొని, నేను బయటే నుల్చొని. అట్లాగే భుజాన వేలాడే పుస్తకాల బ్యాగ్ తీయకుండా నున్చునేదాన్ని. పాటం చెప్పడం అయిన తర్వాత చెప్పిన పాటం లోంచి ప్రశ్నలు అడిగేవారు. లోపల కూర్చున్న వారు ఎవరూ జవాబు చెప్పక పోతే అప్పుడు నువ్వు చెప్తావా అని అడిగేవారు. ఒక్కోసారి సార్ .. నేను చెప్తా అని చెయ్యత్తి అడిగేదాన్ని. లోపలి వాల్లెవరూ చెప్పకపోతేనే నాకు అవకాశం ఇచ్చేవారు. నేను సరైన సమాధానం చెప్పి తరగతి గది లోకి అడుగు పెట్టేదాన్ని. వాళ్ళంతా బయటకి . పాఠం పూర్తిగా వినక పోయినా జవాబు చెప్పానని నా తెలివితేటల్ని మెచ్చుకునే వారు. అప్పుడు చూడాలి, మా క్లాస్ వాళ్ళ చూపులు కొర కొర నన్ను మింగేసేలా. నేనేమో .. గొ..ప్ఫగా ఏదో సాధించేసినట్లు ..

కాని వాళ్లకి తెలియదు అసలు విషయం. నేను ముందు రోజే పాఠం చదివేసుకున్నానని. అమ్మ చదివించిందని.

వి. శాంతి ప్రబోధ

మా ఇల్లు ఓ మధురమైన జ్ఞాపకం

మాది ఆదిలాబాద్ జిల్లా మంచిర్యాల దగ్గరలోని బుద్దిపల్లి అనే ఓ కుగ్రామం. ఒకప్పుడు కృష్ణా జిల్లాలోని దాకరం (ముదినేపల్లి దగ్గర). అటునుండి అరవైలో వరంగల్ జిల్లాలోని పాలంపేటకి , ఆ తర్వాత అక్కడి నుండి బుద్దిపల్లికి జీవన మార్గాన్వేషణలో వలస వచ్చిన కుటుంబం. నేను వరంగల్ జిల్లాలో ఉన్నప్పుడే పుట్టాను. మా కుటుంబంతో పాటు రాఘవయ్య గారి కుటుంబం కూడా వచ్చింది అదే సమయంలో. ఆయన మాకు వరుసకి పెద్దనాన్న అవుతారు. ఆ తర్వాత నల్గొండ జిల్లా నుండి వచ్చిన కుటుంబాలు కొన్ని మాతో చేరాయి . మా ఇల్లు పూరిల్లే. కానీ, విరగబూసిన పూలు, విరగకాసిన పండ్లతో మళ్లీ మళ్లీ చూడాలనిపించేలా అక్కడే ఉండాలనిపించేలా చాలా అందంగా ఉండేది దాదాపు ఎకరం స్థలంలో. మా ఇంటికి ఎవరు వచ్చినా మర్చిపోలేరు అని తర్వాతి కాలంలో అనడం చాలా సార్లు విన్నాను. మా ఫ్రెండ్స్ మా ఇంటికి ఎప్పుడెప్పుడు రావాలా అని ఎదురు చూసేవారు . ఎందుకంటే, మా ఇంటిలో లాగా ఎవరి ఇళ్ళలోనూ అన్ని రకాల పూవులు, పళ్ళ మొక్కలు ఉండేవి కావు. అన్ని రకాల పంటలు ఎవరి దొడ్లోనూ పండేవి కావు. కానీ, మా ఇంటికి రావాలంటే అందరికీ భయం. కారణం మా తాత, మా కుక్క బూంటి.

మాది మధ్యలో రెండు నిట్టాళ్ళు వేసి కట్టిన ఇల్లు అది. బెడ్ రూమ్, హాల్ , కిచెన్, ఆ మూడు గదుల పొడవుతో పెద్ద వరండా ఉండేవి. మా పురింటికి కప్పుగా తడికలు వేసి వాటిపైన రెల్లు గడ్డి, దానిపైన వరి గడ్డి ఉండేది . ప్రతి ఏడూ వరి పాతది తీసి కొత్తది వేసి ఇంటి కప్పు నేసేవారు. రాత్రి పూటే గడ్డి పురులు తిప్పి ఉండ చుట్టి సిద్దంగా పెట్టేవారు . ప్రొద్దున్నే లేచేసరికి ఇల్లుకప్పడం చాలా వరకు అయిపోయేది . కప్పిన గడ్డిపైన అడ్డంగా నిలువుగా పురివేసిన గడ్డితో కట్టేవారు గళ్ళు గళ్ళు గా చాలా అందంగా, చూడ ముచ్చటగా ఉండేది . ఇంటి గోడలు మట్టి వి. ఒకవైపు వెదురుబద్దలతో చేసిన తడికలు కూడా ఉన్దెవి. వాటిని, గోడలని ఊక , మట్టి వేసి కలిపి బాగా తొక్కించిన మట్టితో (పిండి కలిపినట్లు) మెత్తే వారు. ఇల్లు, వాకిళ్ళు కూడా ఆ మట్టితో మెత్తేవారు . ఆతర్వాత పేడ , మట్టి బాగా తొక్కించి మృదువుగా అయిన తర్వాత దానితో ఇల్లు, గోడలు వాకిళ్ళు అలికెవారు.

మా ఇంటి ముందు నాలుగు గుంజలు పాతి వేసిన పెద్ద పందిరి ఉన్దెది. ఆ పందిరి గుంజలకి ఒక దానికి మాలతీమాధవం, మరో దానికి బటాణి, సన్నజాజి, బోగన్విలియా అలా నాలుగు గుంజలకి నాలుగు రకాలు అల్లుకుపోయి తెలుపు, గులాబీ, కనకాంబరం, నిండు గులాబీ రంగులు పరచినట్లు పందిరి వింత అందాలు ఒలకబోసేది. ఆ తర్వాత ఉండే వాకిలికి రెండువైపులా ఇటుకలను ఏటవాలుగా రోడ్డు వరకూ పేర్చి ఉండేవి . రెండు ఇటుకల మధ్య ఉన్న స్థలాన్ని ఊక, మట్టి కలిపి నానబెట్టి ఆతర్వాత బాగా తొక్కించిన మట్టితో అమ్మ, నాయినమ్మ మెత్తేవారు. ఆ తర్వాత పేడ, మట్టి కలిపి బాగా తొక్కి మృదువుగా అయిన తర్వాత దానితో చేతిని ఎడమ వైపుకి కుడివైపు కి తిప్పుతూ అలికేవారు. అది ఆరుతూ ఉన్నప్పుడు మెత్తటి చీపురుతో ఏమైనా గరకు మట్టి ఉంటే ఒక సారి ఊడ్చిముగ్గు వేసేది అమ్మ. ముగ్గు కోసం బియ్యం రెండు రోజులు నాన బెట్టి రోట్లో మెత్తగా రుబ్బేది . సన్నని పుల్లకి చిన్న గుడ్డ ముక్క చుట్టేది . దానిని చాలా ఒడుపుగా పట్టుకొని వేళ్ళతో కదిలిస్తూ ఉంటే సన్నని లతలు, పూవులు రుపుదిద్దుకోనేవి . వాటితో మా ఇంటి ముంగిలి ఎంతో అందంగా చూపరులను ఇట్టే ఆకర్షించేది . అరుగులకు, మెట్లకి మా నాయినమ్మ బొటన వేలు పిండిలో ముంచి బొట్లు పెట్టేది . అలా రెండు బోట్ల తర్వాత కొంచెం అంటే ఒక బొట్టుకు సరిపోయెంత ఖాళీ వదులుతూ వరుసగా పెట్టేది. నాయనమ్మ, అమ్మ గోడలకి పెద్ద బొట్లు, అరుగులు, మెట్లు వంటి వాటికీ చిన్న బొట్లు బొటన వేలితో పెట్టేవారు. ఆ ముగ్గుల్ని వేసిన వెంటనే వొక్కోసారి పిచ్చుకలు వాలి పిండి తినేసేవి. అందుకే అమ్మ మేం పిల్లలం ఎవరం ఉన్నా పిచ్చుకలు రాకుండా కాపలా ఉంచెది. ఇల్లు, వాకిళ్ళు లతలు, కొమ్మలు, పూవులు, మొగ్గల ముగ్గులతో అందంగా అలంకరించడం అమ్మకి ఎంతో ఇష్టమైన పని. మా అమ్మ కళాత్మకతను, సృజనాత్మకతను, నైపుణ్యాన్ని, ఓపికని తెలిపేవి ఆ ముగ్గులు. లక్ష్మి కళ ఉట్టిపడుతుందని ఇరుగు పొరుగు అనేవారు . వాకిలికి రెండు వయిపులా నందివర్ధనం, గరుడ వర్ధనం, బంతి, బంగాళా బంతి, చిలుక గోరింట, కాస్మాస్, రక రకాల రంగుల్లో చేమంతులు, చిట్టి చేమంతులు, బిళ్ళ చామంతులు, గులాబీలు , తెలుపు, ఎరుపు రంగుల్లో గన్నేరు, బిళ్ళ గన్నేరు, నూరువరహాలు, పైడాపిన్, పూబెండ ఇంకా చాలా రకాల పువ్వులు ఉండేవి. చుట్టూ ఫెన్సింగ్ లా అడవి నుండి తెచ్చిన పొరక కట్టేవారు. ఆ దడికి ముళ్ళ గోరింట, డిసెంబెర్ మొక్కలు పూలు పూసెవి.

దక్షిణం వైపున దానిమ్మ, బత్తాయి పండ్ల మొక్కలు , ఉత్తరం వైపున పశువుల కోసం చావిడి , పడమటి వైపు ఇంటి ఆనుకుని ఒక పందిరి దానికి బీర, పొట్ల, చిక్కుడు వంటి కూరగాయ మొక్కలు, స్నానాల గది, జామ, నిమ్మ, బొప్పాయి లాంటి పండ్ల మొక్కలు ఉండేవి . మిగతా స్థలంలో ఉల్లి, వెల్లుల్లి, ధనియాలు, ఆవాలు, జీలకర, రకరకాల కూరగాయలు , నుల్కోల్, ముల్లంగి, కారట్, అల్లం, చేమ దుంప వంటి దుంప కూరలు పండించేవాళ్ళం. అంతే కాదు, మా తాత కోసం పొగాకు కూడా పండించే వాళ్ళం . ఇంకా మొక్క జొన్న, సజ్జలు, రాగులు కూడా పండేవి . ఉత్తరం వైపు దడి పొడవునా గంగరేగు చెట్లు ఉన్నాయి. గమ్మతు ఏమిటంటే ఒకేరకం కాయలు తిని వేస్తే అవి తీపి, పులుపు, వగరు రుచులతో చిన్నగా, పెద్దగా రకరకాల సైజులలో, గుండ్రంగా, కోలగా, పొట్టిగా చివర మొనదేలి వివిధ రకాలుగా ఉన్నాయి. చావిడి పక్కనే ఉత్తరం వైపు మునగ చెట్లు, అవిశ, కుంకుడు చెట్లు ఉండేవి. బావికి దగ్గరలో మేము వాడిన నీళ్ళు అన్ని అరటి మొక్కల లోకి వెళ్ళేవి .

ఇంటికి వెనుక వయిపు ఉన్న మా బావి నలు చదరంగా ఉండేది . ఒక వైపు అంటే తూర్పు వైపు చేద గిరక ఉంటె పడమట వైపు మోట ఉన్దెది. పెరట్లో మొక్కలు అన్నిటికి నీళ్ళు ఆ మోట నుండే బయటికి వచ్చెవి. పెద్ద గుండ్రటి బకెట్ కి కింద తోలుతో చేసిన తొండం, ఆ బకెట్ నీటిని ముంచుకొని పయికి వచ్చాక తొండంతో వదిలేసేయడం భలే ఉండేది. మోట కాడికి ఎద్దులో, దున్నపోతులో కట్టేవారు. అవి బావికి దగ్గరగా వచ్చినప్పుడు తొండం బకెట్ నీళ్ళలో మునిగి తన లోనికి నీళ్ళు నింపుకొనేది. కొంచెం వాలుగా, కొద్దిగా లోతుగా అవి బావికి దూరంగా జరిగినప్పుడు తొండం తను నింపుకున్న నీళ్ళు బయిటికి వంపేసేది . ఆ నీళ్ళు చిన్న చిన్న కలువల ద్వారా మా పెరడు అంతా పారేవి. ఎప్పుడూ ఉదయం తొమ్మిది లోపు గానీ , సాయంత్రం నాలుగు తర్వాత గానీ మోట కట్టేవారు .

జ్ఞాపకాల పేటికను తెరిస్తే నా యాదిలో , సోదిలో లేనివీ; పొరలమాటున మరుగు పడిపోయినవీ ఎన్నెన్నో జ్ఞాపకాలు .. అవి ఉక్కిరి బిక్కిరి చేస్తుంటే.. , నేను నేనంటూ ఉరికి ఉరికి ముందుకు వస్తుంటే .. వాటిని ఒక క్రమంలో మీ ముందు ఉంచడం నా శక్తికి మించిన పనే . కానీ, సమయం చిక్కినప్పుడల్లా ప్రయత్నిస్తా.

వి. శాంతి ప్రబోధ

దీపం వెలుతుర్లో చదువు

Old_lampమా ఊరికి కరెంటు వచ్చినా మా ఎవరి ఇళ్ళలో కరెంట్ కనెక్షన్ ఉండేది కాదు . (ఎందుకో మరి..!) . ఆ ట్రాన్స్ ఫారం దగ్గర మాత్రం ఒక బల్బ్ కాంతులు విరజిమ్ముతూ .. వెన్నెల్లా ఆ చట్టుపక్కల ప్రకాశిస్తూ ..

మా ఊరికి కరెంటు వచ్చినా మా ఎవరి ఇళ్ళలో కరెంట్ కనెక్షన్ ఉండేది కాదు . (ఎందుకో మరి..!) . ఆ ట్రాన్స్ ఫారం దగ్గర మాత్రం ఒక బల్బ్ కాంతులు విరజిమ్ముతూ .. వెన్నెల్లా ఆ చట్టుపక్కల ప్రకాశిస్తూ .. మా ఇళ్ళలో కిరోసిన్ దీపాలు, లాంతర్లు వాడేవాళ్ళం . రోజూ సాయంత్రం నాలుగుగంటలు అవగానే దీపం బుడ్డి, లాంతరుల్లో నూనె పోసి శుభ్రంగా తుడిచేవారు మా శేషక్క (చిన్న మేనత్త) గానీ, అమ్మ గానీ. వాటి గ్లాసుల్ని మెత్తటి బుడిదతో రుద్ది కడిగి, తుడిచి ఆరపెట్టి వాటికి అమర్చేవారు . ఎప్పుడైనా వాళ్ళిద్దరూ లేకపోతేనో, లేదా వాళ్ళు వేరే పనుల్లో ఉంటేనో ఆ డ్యూటీ నాకు పడేది . సాయంత్రం ఆరు అయ్యేసరికి ఇంట్లో దీపపు బుడ్లు వేలిగేవి . వేసవిలో అయితే కాస్త ఆలస్యంగా వెలిగేవి.         old-kerosene-lamp-michal-boubin

ఒక్కోసారి దీపపు బుడ్డి గ్లాస్, లాంతర్ గ్లాస్ అంతా నల్లగా మసిబారేది . అలాంటప్పుడు వాటి వత్తి తీసి నలిపి వెలిగించడం లేదంటే కొత్త వత్తి వేయడమో జరిగేది . అప్పట్లో ఇళ్ళమ్మట తిరిగి పూసల వాళ్ళు రకరకాల వస్తువులు అమ్మేవారు. పిన్నీసులు, సూదులు, రిబ్బన్లు, రబ్బరు గాజులు, అద్దాలు, దువ్వెనలు, ఈర్పెనలు, పేల దువ్వెనలు, వత్తులు, దీపపు బుడ్డి గ్లాసులు వంటి అవసరమైన వస్తువులన్నిటికి వాళ్ళ మీదే ఆధారపడేవాళ్ళం. వాళ్ళు పదిహేనురోజులకో, ఇరవై రోజులకో ఊరూరు తిరిగి వచ్చేవారు . మా ఇళ్ళలో వత్తి అయి పోతే, అమ్మ మిగిలిన చిన్న వత్తికి గుడ్డముక్క ముడివేసేది . లేదా సూదితో కుట్టి అతికించేది . ఆ చిన్న వత్తి కూడా లేకపోతే .. గుడ్డముక్కల్ని మడత వేసి బద్దీ లాగా చేసి లాంతరు బర్నర్లో చాకచక్యంగా దుర్చేది అమ్మ. అదే దీపపు బుడ్డికైతే పొడవాటి గుడ్డ ముక్కని రెండు అర చేతులతో మెలిపెట్టి పాములాగా చేసి నెమ్మదిగా బర్నర్ లో ఎక్కించి అతి ప్రయాసతోవత్తిని పైకి తెచ్చేది. ఒక్కోసారి ఆ పని మా చిన్న మేనత్త చేసేది .

మా చదువంతా ఆ దీపం బుడ్లు, లాంతర్ల ముందే సాగేది . మమ్మల్ని చదువుకోవడానికి నాలుగు గంటలకే లేపేది అమ్మ. లాంతరులో నూనె తగ్గిపోతే దీపం బుడ్డి వెలిగించి మా ముందు పెట్టేది. తెల్లవారుజామున లేవడమంటే నాకెంతో బద్దకమ్. నిద్ర ముంచుకొచ్చేది. తెల్లవారుజామున మన మైండ్ ఫ్రెష్ గా ఉంటుందనీ, అప్పుడు చదివితే త్వరగా బుర్రకెక్కుతుందని అనేవారు నాన్న. అదేంటో .. నేనెంత ప్రయత్నించినా, నాకు మాత్రం నిద్ర ఆగేది కాదు . అందుకే అమ్మ పైకి చదవమని కేక వేసేది నా గొంతు వినిపించక పోతే . లేచి మొహం కడుక్కుని పుస్తకం అందుకొని చదువు మొదలుపెట్టేదాన్ని. అలా చదువుతూ .. ఉగుతూ .. తూగుతూ .. గొణుగుతూ .. దీపం మీదకు వాలుతూ .. పడిపోతూ .. కునుకు పెట్టేదాన్ని . నా ముంగురులు దీపం మీ ద పడి కాలి కమురు వాసన వచ్చేది . ఆ వాసనకో , అమ్మ చదువుతున్నారా అన్న అమ్మ అరుపుకో ఉలిక్కిపడి లేచేదాన్ని . ఒక్కోసారి తమ్ముడు నెమ్మదిగా గిల్లడమో నాన్నకి నా మీద చాడీలు చెప్పడమో చేసేవాడు . అప్పుడు నాకు వాడ్ని మింగేయాలన్నంత కోపం వచ్చేది. కానీ, ఏమీ చేయలేక కొరకొరా చూసేదాన్ని .

కాలి ముక్కలైన నా వెంట్రుకలు జడలోకి వెళ్ళకుండా మొహం మీద పడ్తున్నాయని, నేను కావాలని కత్తిరించుకొన్నానని అమ్మ తిట్టేది. ఒక రోజు తమ్ముడు రవి అమ్మకి నేను దీపం బుడ్డి మీద పది జుట్టు కాల్చుకుంటున్నానని చెప్పనే చెప్పాడు. ఆ రోజు తర్వాత ఎప్పుడూ దీపం బుడ్డి పెట్టలేదు చదువుకోవడానికి. అంతేకాదు మేం చదివినంత సేపు రాత్రయినా, తెల్లవారు జామునైనా తానూ మాముందే పోలీస్ లా కూర్చొనేది ఏదోపుస్తకం చదువుకుంటూ .

మా అమ్మ నాన్న మా చదువు పట్ల అంత శ్రద్ధ చూపారు కాబట్టే మాకు నాలుగు అక్షరం ముక్కలు అబ్బినట్లున్నాయి . లేదంటే మా ఊర్లో ఇతర పిల్లల్లాగే చదువూ సంధ్య లేకుండా ఉండేవాల్లమేమో !

వి. శాంతి ప్రబోధ

Tag Cloud

%d bloggers like this: