The greatest WordPress.com site in all the land!

Posts tagged ‘దాశరధి’

తెలంగాణా వైతాళికుడు దాశరధి

దాశరథి పేరు వినగానే నాకు మొదట గుర్తొచ్చేది సినిమా పాటలు.  ఆ తర్వాత ఇందూరు ఖిల్లా. 

నా చిన్నప్పుడు రేడియోలో మీరుకోరిన పాటలు, వివిధ భారతి, రేడియో సిలోన్ లలో మా అమ్మ పాటలు వినేది. ఆ పాటలు వస్తుంటే అమ్మ పనులు చేసుకుంటూ వినడం ఇప్పటికీ గుర్తే. అవి అలా నా చెవిన పడేవి. కొన్నిపాటలు నేనూ చాలా ఇష్టంగా వినేదాన్ని.   పాటకి  వేసే ముందు గానీ , తర్వాత గానీ సాహిత్యం శ్రీ శ్రీ ,  దాశరథి, సి. నారాయణ రెడ్డి , కొసరాజు మొదలైన పేర్లు ఏవో చెప్పేవారు. అలా దాశరథి సాహిత్యం పాటగా  నాకు పరిచయమైంది.  ఆయన  రాసిన పాటలు కొన్ని నా స్మృతిలో నేటికీ నిలిచిపోయాయి.  వాటిలో ‘ గోదారి గట్టుంది గట్టు మీద సెట్టుంది సెట్టుకొమ్మన పిట్టుంది పిట్టమనసులో ఏముంది’ అనే పాట నాకెంతో ఇష్టంగా ఉండేది,   అదే విధంగా ‘ ఖుషీ ఖుషీగా నవ్వుతూ చలాకి మాటలు రువ్వుతూ..’ , ‘గోరంక గూటికే చేరావు చిలకా ; గోరొంక కెందుకో కొండంత అలక’ , ‘ మదిలో వీణలు మ్రోగె ఆశలెన్నొ చెలరేగె కలనైన కనని ఆనందం ఇలలోన విరిసె ఈనాడె ‘ కుడా నాకిస్టమైనవే . దాశరథి  కొన్ని వందల పాటలు రాసి  ఎంతమంది అభిమానుల్ని సంపాదించుకున్నారో కదా …! 
 
ఆ తర్వాత దాశరథి కృష్ణమాచార్య గురించి చదివాను. విన్నాను.   1986 లో నిజామాబాద్ ఖిల్లాని మొదటిసారి చూసాను. నిజామాబాదు నుండి వర్ని వెళ్ళే దారికి కొద్ది దూరంలో ఖిల్లా కనిపిస్తుంది.  ఖిల్లాపైన జిల్లా జైలు ఉందనీ ఆ జైలులోనే  దాశరధి కృష్ణమాచార్య , వట్టికోట ఆళ్వారుస్వామిలతో పాటు ఎంతోమంది ఉన్నారని తెల్సి ఆ ఖిల్లా జైలు అంటే ఏదో చెప్పలేని అభిమానం ,గౌరవం. గొప్ప ఉత్తేజం.  ఖిల్లా మీదుగా ఎన్నిసార్లు వెళ్ళానో లెక్కలేదు . కానీ, లోపలి వెళ్లి చూసే అవకాశం మాత్రం రాలేదు.

ఇందూరు ఖిల్లా జైలులో ఉండి దాశరధి రాసిన పద్యాలు, అందులోని వాక్యాలు ఆనాడే కాదు ఈనాడూ స్పూర్తిని రగులుస్తూనే ఉంటాయనడానికి ఉదాహరణ తెలంగాణ ఉద్యమం. నిన్నటి తెలంగాణ ఉద్యమంలో బాగానలిగిన వాక్యం, ఎందరికో ప్రేరణ ఇచ్చిన వాక్యం, తెలంగాణ ఆత్మగౌరవాన్ని వెలుగెత్తి చాటిన వాక్యం ‘నా తెలంగాణ కోటి రతనాల వీణ ‘.

‘దేశమంటే మట్టికాదోయ్ , దేశమంటే మనుషులోయ్ ‘ అన్న గురజాడ మాటల్ని గుర్తుకు తెస్తుంది ‘ తెలంగాణ అంటే రైతుదే ‘ అన్న దాశరధి వాక్యం .   రైతుదే’ శీర్షికన అగ్నిధారలో రాసిన కవితలోనిదే ‘నా తెలంగాణ కోటి రతనాల వీణ ‘

నిజాంపాలనలో రజాకార్ల అరాచకాలతో నలిగిపోతూ అష్టకష్టాలు పడుతున్న ప్రజల కష్టాలను చూసి చలించపోయాడు దాశరథి. నిజాం రాజ్యంలోని ప్రజల అగచాట్లు, నిజాం నిరంకుశత్వం, ప్రజల పోరాటాలు, భారత స్వాతంత్రం, భారత సైన్యాల ప్రవేశం, నైజాం విమోచన వంటివి ఆయన పద్యాలకు వస్తువులుగా చేసుకున్నాడు .  ఆనాటి సాంఘిక, ఆర్ధిక , రాజకీయ పరిస్థితులే ఆయనతో తిరుగుబాటు రచనలు చేయించాయి.   నిజాం రాజు నిరంకుశ పాలనకు వ్యతిరేకంగా కలం ఝుళిపించిన  దాశరధి  రజాకర్లపోషకుడైన నిజాం గద్దె దిగాల్సిందిగా ఘర్జించాడు. ఆయన తన సాహిత్యంతో నిప్పుకణికలను రగిల్చాడు.   పదునైన పద్యాన్ని తన ఆయుధంగా చేసుకుని అక్షర నగారా మోగించాడు. పీడిత ప్రజల గొంతుకగా మారాడు.

ముసలి నక్కకు రాచరికంబు దక్కునే అని గర్జించారు. దగాకోరు బటాచోరు రజాకారు పోషకుడవు, దిగిపొమ్మని జగత్తంత నగారాలు కొడుతున్నది, దిగిపోవోయ్, తెగిపోవోయ్”అని నిజామును సూటిగా గద్దిస్తూ రచనలు చేసారు.  నిజాం రాజు తరతరాల బూజు అని తన రాతలతో దులిపాడతను.  ఫలితంగా జైలు పాలయ్యాడు.  జైలు గోడల్నే కాగితాలుగా చేసుకున్నాడు . పళ్ళు తోముకోవడానికి ఇచ్చే బొగ్గుతో ఎక్కుపెట్టిన బాణల్లాంటి రచనలు చేశాడు. తెలంగాణ ప్రజల కన్నీళ్లను అగ్నిధారగా మలిచాడు దాశరథిగా సుప్రసిద్దుడైన దాశరథి కృష్ణమాచార్య.


రైతులంటే దాశరధి కి ఎనలేని గౌరవం.  ఆరుగాలం కష్టించి పని చేసే రైతుకు ఫలితం దక్కడం లేదని ఆవేదన కన్పిస్తుంది.   తెలంగాణ రైతుదేననే  నినాదాన్ని వినిపింస్తుంది  రైతుదే ‘ లో .

ప్రాణము లొడ్డి ఘోర గహ 
నాటవులన్ బడగొట్టి మంచి మా
గాణములన్ సృజించి ఎము 
కల్ నుసిజేసి పొలాలు దున్ని, భో
షాణములన్ నవాబునకు 
స్వర్ణము నింపిన రైతుదే, తెలం
గాణము రైతుదే; ముసలి 
నక్కకు రాచరికంబు దక్కునే?

ఓ నిజాము పిశాచమా, కానరాడు
నిన్ను బోలిన రాజు మాకెన్నడేని
తీగలను తెంపి అగ్నిలో దింపినావు
నా తెలంగాణ కోటి రతనాల వీణ…
 
ఈ పద్యాన్ని మన ఇందూరు జైలు గది గోడలపై పళ్ళు తోముకోడానికి ఇచ్చిన బొగ్గు ముక్కతో రాశాడు దాశరథి.  జైలు అధికార్లు చెరిపినప్పుడల్లా మరో గోడమీద ఆ పద్యం ప్రత్యక్షమేయ్యేదట . దాన్ని వట్టికోట రాసేవారట.  నేడు రాజులు పోయారు. రాజరికాలు పోయాయి కాని ఎముకలు నుసినుసి జేసి దున్నిన పొలాల్లోనే రైతన్న పీనుగై వేలాడుతున్న స్థితి చూస్తే దాశరధి ఎలా స్పందించేవాడో … ??
దాశరథి గొప్ప రచయిత , కవి మాత్రమే కాదు మంచి ఉపన్యాసకుడు కూడా . భావప్రేరిత ఉపన్యాసాలతో  చైతన్యం కలిగించాడు. రగిలించాడు .  తెలంగాణా వైతాళికులలో ఒకరైన దాశరధి కృష్ణమాచార్య జయంతిని అధికారికంగా నిర్వహించడం ఆయన గొప్పదనానికి నిదర్శనం .

వి. శాంతి ప్రబోధ
Published in Sahitya Prasoona Dashardhi special issue 22 July, 2016

 

Tag Cloud

%d bloggers like this: