The greatest WordPress.com site in all the land!

Posts tagged ‘చిత్రకూట’

చిత్రకూటమి యాత్ర   ఓ రకంగా సాహసయాత్రే ..?!

అద్భుతమైన అందాలొలికే లోయలూ .. ఎత్తైన కొండలూ ..  సేలయేళ్లు .. జలపాతాలూ .. వాటి హోరూ ..
ఎటు చూసినా పచ్చా పచ్చని రంగు వివిధ షేడ్స్ తో .. కనులకి మనసుకి ఆనందం,  ఆహ్లాదం పంచుతూ  ..
ఎక్కడికో లాక్కుపోయే స్వచ్చ్చమైన గాలి ..  వాటిని అరకొర వసతుల మధ్య తరతరాలుగా కాపాడుకుంటూ వస్తున్న అడవి మల్లెలు
వారే..ఈ నేలపై విరబూసిన ప్రకృతి బిడ్డలు .. ఆదివాసీలు . మూలవాసులు …
నవనాగరకతకు దూరంగా  ప్రకృతి సహజంగా బతికే  అడవి తల్లి బిడ్డలు .
కరెన్సీ రెపరెపలు .. అలవికాని సంపద కోసం రెపరెపలు తెలియని జీవులు ..
ప్రకృతి   తల్లి వొడిలో సంపన్నంగా బతికే  వాళ్ళే  నేటి  విధ్వంసక అభివృద్ధి కి తొలి నిర్వాసితులు
పెట్టుబడిదారీ సామ్రాజ్యకాంక్షకు బలవుతున్న ఆదివాసులు , మూలవాసుల బతుకుల్లో పచ్చదనం దూరమై చాలా ఏళ్ళయిపోయింది .  వాళ్ళ  జీవితాలు మండిపోతున్నాయి .  ఎండిపోతున్నాయి .  ప్రకృతి వినిపించే సంగీతపు స్థానంలో ఇనుపబూట్ల చప్పుళ్ళు , తుపాకీ గుళ్ల శబ్దం చొచ్చుకు వచ్చ్చేసింది .
స్వేచ్ఛగా చెట్టూ పుట్టా , కొండా కోన తిరిగే వాళ్ళ  కాళ్ళ  చుట్టూ ఆంక్షల ఇనుప గజ్జెలు చుట్టుకుని ఉన్నాయి .  కొండా కోనల్లో నిక్షిప్తమై ఉన్న అంతులేని ఖనిజ సంపదపై కొందరి కన్ను .    వాటిని కొల్లగొట్టి సొంతం చేసుకునేందుకు కదిపే పావులు .. అభివృద్ధి  ముసుగులో  జరిగిపోతున్న విపత్తు  .. విధ్వంసం అయిపోతున్న జీవితాలు .
అడవిబిడ్డలకు వెన్నుదన్నుగా నిలిచి మానవీయ సహాయం అందించే శక్తులూ ..  ఫలితం  నిర్విరామంగా .. నిర్బంధం .. కేసులు .. కుట్రలు ..
ప్రజాస్వామ్య ,  ప్రజాతంత్ర దేశంలో  తరతరాలుగా  తమదని నమ్ముకుని బతుకుతున్న వారిని మాయోపాయాలతో  జల్ జంగల్ జమీన్  నుండి తరిమేస్తుంటే .. మనుగడే  ప్రశ్నార్ధకమై  బిక్కు బిక్కు మంటున్న బతుకు వాళ్ళవి .. కనీసం వాళ్ళ  దగ్గరకు వెళ్లి నాలుగు మాటలు మాట్లాడలేని పరిస్థితి , పలుకరించి ధైర్యం చెప్పలేని దు స్థితి  నేడక్కడ  దాపురించింది.  కనిపించని  యుద్ధమేఘం కమ్మేసిన కారు మబ్బుల్లో వాళ్ళు …   ఇదంతా ఎక్కడో  అనుకునేరు . .. మన పొరుగునే .. ఛత్తిస్ గఢ్ లోనే .. దండకారణ్య ప్రాంతంలోనే .. అలాంటి అప్రకటిత యుద్ధ వాతావరణంలో అద్భుతమైన ప్రకృతిని   ఆస్వాదిస్తూ  సాగింది చిత్రకూటమి యాత్ర .
ప్రకృతి ఒడిలో ఒదిగిపోయిన బిడ్డలతో పాటు వారు నివసించే సుందర ప్రదేశాలను చూసేందుకు, వారి సామాజిక రాజకీయార్థిక పరిస్థితులను అవగాహన చేసుకునేందుకు  బయలుదేరింది చిత్రకూటమి
చిత్రకూటమి అంటే …?
తన బలం తన రచయిత మిత్రులే అని గర్వంగా చెప్పుకునే ప్రజాస్వామిక రచయిత్రుల వేదిక -AP కార్యదర్శి   కెఎన్ మల్లీశ్వరి మదిలోంచి పుట్టుకొచ్చ్చిన  చిత్రమైన ఆలోచనకి సై అన్న మిత్రుల కార్యాచరణే చిత్రకూటమి .  గత మే నెలలో నవతరంతో యువతరం కార్యక్రమం అనంతరం ఇంకా ఏదో చేయాలన్న  తపనలోంచి ఉద్భవించిన ఆలోచనకి సంస్కృతి గ్లోబల్ స్కూల్ నిశాంత్ , మహిళచేతనకు చెందిన సామజిక కార్యకర్త  కత్తి పద్మ , తెలుగు రీడర్స్ క్లబ్ నిర్వాహకుడు అనిల్ బత్తుల , 10 టీవీ అక్షరం కార్యక్రమ జర్నలిస్టు  కిరణ్ చర్ల ఒక బృందంగా కార్యక్రమం రూపొందించారు .   ఆ తర్వాత  డా.మాటూరి శ్రీనివాస్ , నారాయణ వేణు గార్లు ఈ బృందానికి తమ సహాయ సహకారాలందిస్తే తెరవెనుక చందు శ్రీనివాస్ , సూర్రెడ్డి గార్లు పని చేశారు .  దాదాపు వారి మూడునెలల నిరంతర  శ్రమ ఫలితం చిత్రకూటమి యాత్ర .
నిజానికి ఈ యాత్ర తలపెట్టింది 30 మందితో  అనూహ్యంగా  ఎంతో మంది తమనూ యాత్రలో భాగస్వామం చేసుకొమ్మని కోరడంతో అది 65కి చేరింది. అయినా ఇంకా చాలామంది తమకు అవకాశం లేదే అని బాధపడడం జరిగింది. రెండు తెలుగు రాష్ట్రాలకు చెందిన 20 మంది పిల్లలు , 45 మంది జర్నలిస్టులు , సామాజిక కార్యకర్తలు ,రచయితలతో విశాఖ తీరం నుండి చిత్రకూట్ జలపాతాల వరకూ ఆగష్టు 13 – 15 తేదీలలో చిత్రకూటమి యాత్ర జరిగింది.
యాత్ర అనుకున్న వెంటనే చిత్రకూటమి వాట్సాప్ గ్రూప్ చేసారు.  మల్లీశ్వరి , కత్తి పద్మ , నిశాంత్ , డా . మాటూరి శ్రీనివాస్ లతో కూడిన బృందం ముందుగా విశాఖ నుండి జలపాతాల వరకూ వెళ్లి అవసరమైన ఏర్పాట్లు చేశారు . అదే సమయంలో జగదల్పూర్ లో పనిచేస్తున్న సామాజిక కార్యకర్త బేలా భాటియాను , కొందరు జర్నలిస్టు మిత్రులను , ఆదివాసీలను కలిసి కార్యక్రమం రూపొందించారు .
ఎవరికి వాళ్ళు   చిత్రకూటమి యాత్ర కోసం ఆత్రుతతో ఎదురుచూపులు కదా ..  చిత్రకూటమి వాట్సాప్ గ్రూప్ లో మమ్మల్ని ఊరిస్తూ మల్లీశ్వరి , కత్త్తి పద్మల పోస్టులకు తోడు నారాయణ వేణు గారి పోస్టులు , ఫోటోలు , సమాచారం ..  13తేదీ త్వరగా వచ్ఛేస్తే బాగుండునని  తొందర పెట్టె మా మనస్సు  … వేర్వేరు ప్రాంతాలు , వృత్తులలో  ఉన్న వారిని  కలిపింది అంతర్లీనంగా ఉన్న వారి అభిరుచి.  అంతా  ఒక చోట కలవడం , కలసి మూడు రోజులు గడపడం సామాన్య విషయం కాదు కదా …
ఈ యాత్రకు  హైదరాబాద్  బృందంలో నేను , జి.ఎస్ . రామ్మోహన్ నాంపల్లిలో గోదావరి ఎక్కాం.  అనిల్ బత్తుల , కిరణ్ చర్ల  , స్వేచ్ఛ వొట్కార్ , రమాసరస్వతి, చందు తులసి, దేవేందర్  సికింద్రాబాదులో ఎక్కారు .  5.45 కి ట్రైన్ అయితే 4 గంటలకే  వచ్చేయండని  తమ్ముడు అనిల్ తొందర .   ఖాజీపేటలో కాత్యాయనీ విద్మహే గారితో పాటు మరో నలుగురు మిత్రులు జతకలిశారు . వస్తూ వస్తూ నాలుగు రకాల స్నాక్స్  తెచ్చారు కాత్యాయనీ విద్మహే . ఇంకేముంది అందరి ద్రుష్టి వాటిపైనే . ఆవిడేమో మూడురోజులూ 70 మందీ తినడం కోసం ఆర్డర్ చేసి చేయించి బందోబస్తుగా పాక్ చేయించి తెచ్చారు .   కాస్త అల్లరి తర్వాత అనీల్ వాటిని ఓపెన్ చేశాడు పల్లీలు నువ్వులు బెల్లంతో చేసిన లడ్డులు , సకినాలు , చెక్కలు తిన్నాం ..   అందరి కంటే ముందు తిన్న  ఆనందం .. మధ్య మధ్యలో మిగతా సభ్యుల రాకపోకల వివరాలు తెలుసుకుంటూ నిర్వాహకుల్లో ఒకడైన అనీల్ .. పాటలు , కబుర్లు , చర్చలు అల్లరి అల్లరిగా .. చివరికి  ఇరుగు పొరుగు బెర్తుల వాళ్ళ  ఆగ్రహం చూసి మౌనంగా నిద్రకి ఉపక్రమించాం . కానీ నిద్ర పడితేగా …  తెల్లవారు ఝామున  అనకాపల్లి లో దిగేసి సంస్కృతీ గ్లోబల్ స్కూల్ దగ్గర  ఉదయకాలపు పనులు ముగించుకొని వెంటనే యాత్రా మొదలు పెట్టాలనేది మా ప్లాన్ . కానీ ట్రైన్ గంట లేటు .  మేం దిగేప్పటికే ఒంగోలు నుండి వచ్చిన రాజ్యలక్ష్మి , మహ్మద్ ఖాసీం , సమీర్ , విజయవాడ నుండి వచ్చిన అనీల్ డానీ మాకు స్వాగతం పలికారు . సంస్కృతి వాళ్ళు  పంపిన బస్ సిద్ధంగా ఉంది .    శాంతివనం మంచికంటి గారి కోసం కాసేపు వెయిటింగ్ .  ఈ లోగా జి .ఎస్ . రామ్మోహన్ , చందు తులసి వేపపుల్లలు ఇచ్చారు . వాటితో దంతవధానం .. ఓ నలభై నిముషాల ప్రయాణం..
మేం చేరేప్పటికే అందరూ సిద్దమై బస్ ఎక్కుతున్నారు .  కత్తి పద్మ  అందరినీ త్వరపెట్టి సమయానికి బస్ ఎక్కేలా  చేయడంతో  సిద్దహస్తురాలు  కావడంతో మేమూ  త్వరగా  బయలుదేరి విజయనగరం జిల్లా బొండపల్లి ఉన్నత పాఠశాలకు చేరుకున్నాం .  అక్కడే  వివిన మూర్తి , వి రామలక్ష్మి , దగ్గుమాటి పద్మాకర్ , ఆర్ యం ఉమామహేశ్వరరావు , విష్ణుప్రియగార్లు  బృందంలో చేరారు .
సాహిత్య కార్యశాల 
మా  యాత్రలో మొదటి కార్యక్రమం విజయనగరం జిల్లాలోని బొండపల్లి ఉన్నత పాఠశాల లో సాహిత్య కార్యశాల నిర్వహణ .  ఆరోజు రెండో శనివారం . బడికి సెలవు అయినా పై తరగతుల పిల్లలంతా అక్కడే  ఎంతో ఉత్సాహంగా మాకు ఆహ్వానం పలికారు .  మల్లీశ్వరి నిర్వహణ లో ప్రారంభ సభ జరిగింది .
ముందుగానే నిర్ణయించిన  గ్రూపుల ప్రకారం కవులు రచయితలతో ప్రభత్వ  పాఠశాల విద్యార్థులతో పాటు  సంస్కృతి గ్లోబల్ స్కూల్ పిల్లలు కూడా  కలసి సాహిత్యం గురించి, వారు చదివిన పుస్తకాల గురించి , నచ్చ్చిన పుస్తకం గురించి  పిచ్చ్చాపాటీ ముచ్చట్లు ..  నెమ్మదిగా కథా రచనలోకి వచ్చింది మా గ్రూపు . ప్రతి గ్రూప్ కి ఒక పేరున్న పుస్తకం పేరు పెట్టారు . మా గ్రూప్ పేరు అగ్నిధార . మా గ్రూప్ కి నేను వివిన మూర్తి గారు మెంటార్స్ .. మాకు  ఆరుగురు పిల్లలను కేటాయించారు .   పిల్లలు తమ చుట్టూ ఉన్న , తాము చూస్తున్న  సమాజంలోంచి, సంఘటనల్లోంచి కథలుగా మలిచారు .  ఒక్కొక్కరూ  కాలం దాటని మూడు కథలు రాశారు ఆ కొద్ది సేపట్లోనే .. .  సాంఘిక సంక్షేమ పాఠశాలలో ఉండి చదువుకుంటున్న జ్యోతి  రాసిన మూడు కథలూ  వేటికవి ఎన్నదగినవే .. వాళ్ళు  రాసినవి చూసి కొన్ని మెళుకువలు చెప్పాం మేం .  నిజానికి అది స్వల్ప సమయం . అంతకంటే ఎక్కువ చెప్పడం కష్టమే ..  మాలాగే మిగతా గ్రూపుల్లోనూ ..
తర్వాత అందరూ సమావేశమై తమ అభిప్రాయాలు, అనుభవాలు పంచుకున్నారు .
ఆ పిల్లలని అదే విధంగా ప్రోత్సహిస్తే మంచి కథకులు, కవులను తెలుగు సమాజం అందుకోగలదన్న నమ్మకం మాలో .. . సాహిత్యపు సాన్నిహిత్యం తాలూకు సువాసనలు వెదజల్లుతున్న వాళ్ళ.కి  బొండపల్లి హైస్కూల్ లో పనిచేసే తెలుగు ఉపాధ్యాయులు జి.ఎస్ . చలం గారు , శంకర్ గార్ల  ప్రోత్స హం స్పష్టంగా కనిపించింది.
భోజనానంతరం మళ్ళీ  మా యాత్ర ఆరంభం . ఆంధ్ర , ఒరిస్సా , ఛత్తీస్ గఢ్ ల చెట్టూ చేమల్నీ పలకరిస్తూ  ఆ పచ్చ్చదనంలో పరవశించి పోతూ  స్వచ్ఛమైన కొండగాలుల్ని గుండె నిండా నింపుకుంటూ  మాతో పాటే కొండాకోనల మీదుగా పయనించే మేఘమాలికల్ని , అవి చిలకరించి వర్షపు చినుకుల్ని  కెమెరాల్లో బంధిస్తూ .. కబుర్లు .. పాటలు .. చిరుతిళ్లతో అర్ధరాత్రి దాటిన తర్వాత  గమ్యం చేరాం .   మార్గమధ్యలో సుంకి చెక్పోస్ట్ దగ్గర , కోరాపుట్ లో  రాత్రి భోజనం తీసుకోవడం కోసం చిన్న విరామం . విద్యుత్ దీపాలతో కాస్త అనువుగా ఉన్న చోట బస్ ఆపుకుని రాత్రి భోజనాలు ..
జలపాతాల్లో తడిసి ముద్దై
 
తీర్థ్ ఘర్ జలపాతం :  కాంగర్ నదిపై ఉన్న అద్భుతమైన  జలపాతం ఇది . దాదాపు 299 అడుగుల ఎత్తుపై నుండి కుచ్చు లా  పరుచుకుని  ఎగిసి పడే జలపాతపు సొగసు చూసి తరించాల్సిందే .  దూరం నుండి కనిపించకుండా    వినిపించే  సవ్వడి వడివడిగా  రా రమ్మని ఆహ్వానిస్తున్నట్లుగా ..  నీళ్ళలోకి దిగొద్దు అనుకున్న వాళ్ళు కూడా ఆగలేకపోయారు .  సంస్కృతీ స్కూల్ పిల్లలు తప్ప దాదాపు అంతా జలపాతపు హోరులో .. ముద్దై .. అందరిలోనూ మధురమైన అనుభూతిని మిగిల్చింది .
జగదల్పూర్ కి దాదాపు 35 కిమీ దూరంలో ఉంది ఈ జలపాతం.  కుటుంసార్ గుహలు కూడా అక్కడి నుండి దగ్గరలోనే ఉంటాయని చెప్పారు నిర్వాహకులు . కానీ వెళితే ఆ రోజంతా అక్కడే  అయిపోతుంది ముందుగా అనుకున్న కార్యక్రమాలు చేయలేమని ముందుకు సాగిపోయాం
చిత్రకూట్ జలపాతం :  ఇండియన్ నయాగరా  గా పిలిచే చిత్రకూట్ జలపాతం  ఇంద్రావతి నది పై ఉంది .  ఆ జలపాతపు ముందు కూర్చొని ఎంత సేపు చూసినా కదలనివ్వదు .  సాయంత్రం వేళలో  జలపాతపు నీటి తుంపర్లపై ఎండపడి వచ్ఛే ఇంద్రధనస్సు కోసం ఎదురు చూసాం . కానీ మాకది కన్పించలేదు .  మాలో కొందరు  కిందకు వెళ్లి ఆ నీటిని తాకి  వచ్చారు .
బస్తర్ జిల్లాలో జగదల్ పుర్  కి పశ్చిమ దిశలో 38 కిమీ దూరంలో ఉంది . 95 అడుగుల ఎత్త్తు నుండి నీళ్లు పడుతూ ఉంటాయి . ఎడమ నుండి కుడికి 980 అడుగుల దూరం ఉంటుంది ఈ జలపాతం .  టూరిజం డిపార్ట్మెంట్ వారి తో పాటు స్థానికుల  చాయ్ హోటళ్లు ,  ఆదివాసీలు రూపొందించిన హస్త కళలు , వాటర్ స్పోర్ట్స్  ఉన్నాయి .
ఈ రెండు జలపాతాలూ కాంగర్ నేషనల్ పార్క్ లోనే ఉన్నాయి . ఈ పార్కులో అరుదైన పక్షులు, మూలికలు  ఉన్నాయట .
జర్నలిస్టులు, సామజికకార్యకర్తలతో మాటామంతీ 
అనుకున్న సమయానికే  దేశబంధు దినపత్రిక సంపాదకుడు , జర్నలిస్ట్  దేవశరణ్ తివారీ ,  బాలల హక్కులకోసం ఉద్యమిస్తు, శిక్షార్త్ తో కలసి పనిచేస్తున్న  సామజిక కార్యకర్త, బచ్పన్ బచావో వ్యవస్థాపక సభ్యుడు  ఆశిష్, అతని భార్య  వచ్ఛేసారు .  వాళ్ళతో కొంతమంది  మాటామంతీ జరిపితే , మరికొంత మంది బేలా భాటియాని కలవాలన్నది మా ప్లాన్ .  కానీ అనివార్య కారణాలతో బేలా అప్పటికప్పుడు వేరే ప్రాంతానికి ప్రయాణమయ్యారని తెలిసి చాలా నిరాశ పడ్డాం .   అక్కడవున్న ప్రత్యేక సామాజిక పరిస్థితుల వల్ల  ఆదివాసీలను వారి గూడేలలో కలవలేకపోయాం .  మనం చేస్తున్నది ఒకరకంగా సాహస యాత్ర అని పరిస్థితులను బట్టి అప్పటికప్పుడు అనుకున్న కార్యక్రమంలో మార్పులు చేర్పులు జరగవచ్చని నిర్వాహకులు ముందే  చెప్పి ఉండడంతో అందుకు సిద్దమై ఉన్నాం .
సమావేశంలో జర్నలిస్టు  తివారీ  చెప్పిన విషయాలు మమ్మల్ని దిగ్బ్రాంతికి గురిచేశాయి .   భావప్రకటనా స్వేచ్ఛకోసం ,  అసమ్మతిని వ్యక్తం చేసే హక్కుకోసం రాజ్యం నుండి  ఆదివాసీలె దుర్కొంటున్న  నిర్బంధం ఎప్పుడో పూర్తి స్థాయి విస్ఫోటనంగా మారుతుందేమో ననిపించదా క్షణం . ఏమో ?!
కేంబ్రిడ్జ్ లో డాక్టరేట్ చేసిన  సామజిక కార్యకర్త బేలా భాటియా  ఛత్త్తిస్ గఢ్ గిరిజనుల హక్కులకోసం  కృషి చేస్తున్నారు .  పొలీసు బలగాలు ఆదివాసీ మహిళలపై జరిపిన లైంగిక అత్యాచారాల తర్వాత బేలా ఆ మహిళలు నేరస్థులపై  కేసులు పెట్టేలా ప్రోత్సహించారు .  అప్పటినుండి కత్తికట్టిన పోలీసుల ప్రోత్బలంతో  వారి కనుసన్నల్లో నడిచే సామాజిక ఏకతా మంచ్ , సల్వాజుడుం వంటి సంస్థలు ఆమెను వేధిస్తున్నాయనీ , బస్తర్ విడిచి పొమ్మని హుకుం జారీచేస్తున్నాయనీ తెలిసి విస్తుపోయాం.
 బస్తర్ ఏరియాలో సోనీ సోరి పై యాసిడ్ దాడి గురించి ముందే విని ఉన్నాం .. ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ నాయకురాలైన సోని సోరి ఆదివాసీ మహిళపై జరుగుతున్న లైంగిక  దాడులు అత్యాచారాలకు సంబంధించిన ఘటనపై ఇతర మహిళా సంఘాలతో , బేలాభాటియా వంటి సామాజిక కార్యకర్తలతో కలసి నిజనిర్ధారణ చేసింది . ఆ నిజ నిర్ధారణ ఆధారంగా మహిళపై అత్యాచారాలకు పాల్పడిన వారిని చట్టబద్ధంగా శిక్షింప చేయాలన్న ప్రయత్నం ఆమెది .    ఇలాంటి సంఘటనల కు చెక్ పెట్టే ఉద్దేశమున్న  రాజ్యం ఆ మహిళలను మావోయిస్టుగాను , వారి సానుభూతిపరులుగాను  ముద్ర వేసి అక్రమకేసులు బనాయించడం , ఏళ్ల తరబడి జైళ్లలో మగ్గేలా చేయడం జరుగుతోందక్కడ .    పోలీసు దుర్మార్గపు చర్యలకు వ్యతిరేకంగా , ఆదివాసులకు మద్దతుగా నిలిచిన  బేలా భాటియా , సోనిసోరి , జర్నలిస్ట్ మాలినీ  సుబ్రహ్మణ్యం , లీగల్ ఎయిడ్ అందిస్తున్న మహిళా లాయర్లను బెదిరించడం, భయభ్రాంతులకు గురయ్యేలా ప్రవర్తించడం , ప్రయత్నించడం  వంటి విషయాలు తెలుసుకున్న తర్వాత  మనం ప్రజాస్వామ్య దేశంలోనే ఉన్నామా .. లేక ఆ భ్రమల్లో బతుకుతున్నామా  అన్న సందేహం కలగింది.  పోలీసు రాజ్యంలో  చట్టం రాజ్యాంగం  మట్టి కలిసిపోయాయా అనే ప్రశ్నలు తలెత్తాయి .  ఏదైమైనా  తీవ్రనిర్బందాన్ని ఎదుర్కొంటూనే ఆదివాసీ మహిళలకు అండగా నిలిచిన బేలా వంటి సామాజిక కార్యకర్తలకూ , మాలినీ సుబ్రహ్మణ్యం వంటి జర్నలిస్టులను , సోని సోరి వంటి నేతలను, మహిళా లాయర్లు , మహిళాసంఘాల నాయకులను  మనసులోనే అభినదించుకున్నాం .  మాలినీ సుబ్రహ్మణ్యం వంటి  వారు చివరికి రాజ్యం చేసే బెదిరింపులకు  బలై  ఆ ప్రాంతం వదలక తప్పలేదు .
రాజ్య  నిర్బంధం మెలమెల్లగా పెరిగిపోతూ  ఉన్నదక్కడ. బస్తర్ కేంద్రంగా పనిచేసే జర్నలిస్టులను పిలిచి పోలీసులు ప్రశ్నించడం నిత్యకృత్యమై పోయిందనీ , తప్పుడు అరెస్టులు కూడా నిజమైన ముప్పుగానే మారుతున్నాయని  జర్నలిస్టు తివారీ మాటల అర్ధం అవగతం అవుతున్నకొద్దీ తెలియని గుబులు
రాజ్యం , మావోయిజం ల మధ్య బాలల బాల్యం ఎలా నలిగిపోయిందో వివరించారు  సామాజిక కార్యకర్త  “బచ్పన్  బచావో ‘ వ్యవస్థాపకుడు  ఆశిష్ .  పిల్లలతో కళకళలాడాల్సిన బడులు  సీఆర్పీ ఎఫ్ జవాన్లతో నిండిపోవడం , పిల్లలు బడికి దూరమై బిక్కుబిక్కుమంటూ ఉండడం గురించి చెప్పారు .  అనంతరం మా బృందంలోని పిల్లలు, పెద్దలు కూడా మా ముందున్న  జర్నలిస్టులు , సామజిక కార్యకర్తలని చాలా ప్రశ్నలు  వేసి సందేహనివృత్తి చేసుకోవడాని కి ప్రయత్నించారు .  ఛత్తీస్ ఘడ్ లోని ఆదివాసీల సామజిక స్థితిగతులు మా బృందాన్ని తీవ్ర ఆందోళనకు గురిచేశాయి
ఆదివాసీల ఆటపాటల్లో 
వాగుల్లో వంకల్లో .. కొండల్లో కోనల్లో .. నాగరకసమాజానికి దూరంగా ఉండే ఆదివాసులు ఆదిమ సంస్కృతికి వారసులు .  మేం చిత్రకూట్ నుండి వాళ్ళు సిద్ధంగా ఉన్నారు  గౌర్ తెగకు చెందిన ఆదివాసులు .   వాళ్ళని చూడగానే ఆదిలాబాద్ జిల్లాలో కనిపించే గోండులే గుర్తొచ్చారు. వారి ముఖకవళికలు అదే విధంగా అనిపించాయి .
గౌర్ ఆదివాసీల నృత్యం ప్రత్యేకమైనదని  వారి నాయకుడు మంగళ్ చెప్పారు .   బస్తర్  జిల్లాలోని గౌర్ తెగ వారు డోల్ బాజా  నృత్యం  మాములుగా వారి వివాహ సమయంలో చేసే ప్రధాన నృత్యం . స్త్రీ  పురుషులు ఇద్దరూ చేస్తారు .  ఆ నృత్యం చేయడానికి మా ముందుకొచ్చారు ఆ బృందం . వెదురుతో చేసిన బూర , డప్పు , డోలు  వాద్యపరికరాలతో చేసే చప్పుళ్లకు అనుకుణంగా లయబద్దంగా వాళ్ళ అడుగులు  వేస్తూ మగవాళ్ళు ముందు వచ్చారు ఆ వెనుకే మహిళలు  వఛ్చి కలిశారు  .   ఆడవారి కుడిచేతిలో  “తిరుదు డి ” అనే వాద్య  పరికరం ఉంది .  డప్పు శబ్దానికి అనుగుణంగా వారి చేతిలోని తీరుదుడితో  శబ్దం చేస్తూ ..  నృత్యం చేస్తూ గుండ్రంగా కదులుతారు . ఆ కదలడం, అడుగులు వేయడం రకరకాలుగా నెమ్మదిగా .. ఒక్కోసారి  వేగంగా .. డప్పు శబ్దాన్ని బట్టి లయబద్దంగా . పాట ఉండదు .  ఆ శబ్దాలకు అనుకుణంగానే..  మగవారి  తలలపై గేదె కొమ్ములతో చేసిన కిరీటాలు ..చూడ్డానికి గేదె తలపై కుచ్చులా నిలువుగా నుంచున్న  పక్షుల ఈకలు .   ఆ  కిరీటం నుండి మొహంపైకి వేలాడే గవ్వలు.. చాలా గమ్మత్థుగా ..  మెడలో పైసలతో  నల్లటి దారానికి గుచ్చిన దండలూ .. రెండు భుజాలమీదుగా ముందుకు వేసుకున్న పొడవాటి వాద్య పరికరం .
మహిళలు తెల్లటి చీరలో సంప్రదాయ కట్టు తో అలంకరణలో .. వారి నృత్యంలో  మా బృందం కూడా చేరింది . వారి అడుగుతో అడుగు కలిపింది .   ఆ తర్వాత మారియా తెగకు చెందిన ఆడపిల్లలు చాలా వేగంగా ఉన్న స్టెప్పులతో చేసిన నృత్యం అబ్బురపరిచింది.
 రాత్రి భోజనాల అనంతరం సంస్కృతి గ్లోబల్ పాఠశాల  పిల్లలు ప్రదర్శించిన  సాంసృతిక కార్యక్రమాలు మా మనసుల్ని అప్పటికి కొద్దిగా తేలిక పరిచాయనుకున్నాం .. కానీ  అక్కడి సామాజిక పరిస్థితుల గురించిన ఆలోచన మమ్మల్ని వెంటాడుతూనే …
మరుసటి రోజు ఉదయమే బయలుదేరాం. మార్గ మధ్యలో కాట్పాడ్ మార్కెట్ లో ఆగుదామన్నా , సిమిలిగూడా  సంతలోనో , మరో సంతలోనో ఆగి గిరిజనులతో కొంత సేపు గడుపుదామనుకున్న  మా  ప్లాన్ కి  భంగంకలిగిస్తూ వర్షం .  కానీ దారంతా అద్భుతమైన సోయగంతో అలరిస్తూ .. ఆ వర్షపు ఛాయల్లోనే  రో డ్డు పక్కన ఉన్న చిన్న షెల్టర్ లో  ఆగి  భోజనాలు ..  భోజనాల గురించి చెప్పుకునేప్పుడు మాకు ఎలాంటి ఇబ్బంది కలగకుండా మంచి భోజనం అందించిన రైల్వే  కేటరింగ్ కాంట్రాక్టర్ అప్పారావు గారికి ధన్యవాదాలు చెప్పుకోవాల్సిందే .
విశాఖ సముద్ర తీరం చేరగానే జరిగిన ముగింపు సభతో మా యాత్ర ముగిసింది . సామాజిక పరిస్థితుల దృష్ట్యా చూస్తే మాది సాహస యాత్రే అనిపించింది .    ఒకప్పుడు ఆంక్షలు లేని స్వేఛ్చా జీవితం  గడిపే ఆదివాసీల  ఉనికి  పారిశ్రామికీకరణ, ఆధునీకరణ , అభివృద్ధికరణలతో  ప్రశ్నార్థకమౌవుతున్న  స్థితి , కష్టాల కడలిలో కొట్టుకు పోతూ అనేక ఆంక్షల నడుమ  చేసే  జీవన పోరాటం తాలూకు ఆలోచనలు తీర్థ్ ఘడ్ జలపాతంలా ఎగిసిపడుతూ .. మాలో తెలియని స్ఫూర్తిని నింపిన భావనలతో పాటు  అడవి మల్లెల సువాసనలు .. పరవశింపచేసే లోయల ఒంపు  సొంపుల అందాలూ .. ఆత్మీయంగా పలకరిస్తూ సాగిపోయే పిల్ల గాలులూ ..జలపాతపు సవ్వడులూ ఇంకా మా  ముందు కదలాడుతూనే  .. కెమెరాలోనూ ,  మదిలోనూ బంధించిన వందలాది క్లిక్ లను మళ్ళీ మళ్ళీ చూసుకుంటూ ..   చిత్రకూట్  జలపాతంలా ఉత్సహంతో ఉరకలేస్తూ మరో యాత్ర కోసం సిద్ధం అవుతూ  .. చివుర్లు తొడిగిన  పచ్చని  స్నేహ సంబంధాల్ని , మానవ సంబంధాల్ని చిక్కబరుచుకుంటూ.. ప్రపంచాన్ని తెలుసుకుంటూ ..
మొత్త్తం చిత్రకూటమి యాత్రలో అత్యంత ఆసక్తి కలిగించిన విషయం సోషల్ అక్టీవిస్ట్ , జర్నలిస్టులతో సంభాషణ .  చాల చల్లని వాతావరణంలో వాడి వేడి చర్చలు .  వారు చెప్పిన విషయాలు మమ్మల్ని ఎంతో విస్మయపరిచాయి . ప్రభుత్వ  గణాంకాల ప్రకారం 30 వేల మంది అనధికారిక లెక్కల ప్రకారం లక్షమంది బాలలు బడికి దూరమయ్యారని తెలవడం .  ఆ పిల్లలపై పడుతున్న వత్తిడి .. యుద్ధనేపథ్యం , గన్నులు , చంపుకోవడాలు , రక్తపు మరకలతో  తడిసిన బాల్యం .. నక్సలైట్లు , సల్వాజుడుం , పోలీసు యంత్రాంగం మధ్య నలిగిపోతున్న బాల్యం చాలా బాధాకరం  .
                                           -” జస్వంత్ , సంస్కృతి గ్లోబల్ పాఠశాల 10వ తరగతి విద్యార్ధి
వి . శాంతి ప్రబోధ
ప్రరవే , జాతీయ సమన్వయకర్త
Published in Bhumika Srivadapatrika Monthly, September 2016

Tag Cloud

%d bloggers like this: